Từ điển thuật ngữ Crypto

Altcoin

Altcoin là tên gọi chung cho tất cả các đồng tiền mã hóa khác ngoài Bitcoin (alternative coin — 'đồng thay thế').

Bitcoin (BTC)

Bitcoin (BTC) là đồng tiền mã hóa đầu tiên và lớn nhất, thường được ví như 'vàng số' và là thước đo tâm lý chung của toàn thị trường crypto.

Blockchain

Blockchain là sổ cái phân tán ghi lại giao dịch theo các 'khối' nối tiếp nhau, công khai và gần như không thể sửa đổi.

Crypto

Crypto (tiền mã hóa) là loại tài sản số dùng mật mã học để bảo mật giao dịch, vận hành trên công nghệ blockchain và không do ngân hàng trung ương nào phát hành.

Ethereum (ETH)

Ethereum (ETH) là nền tảng blockchain hợp đồng thông minh lớn nhất, là hạ tầng cho phần lớn ứng dụng DeFi, NFT và các mạng Layer 2.

Halving (Chia đôi phần thưởng)

Halving là sự kiện phần thưởng đào Bitcoin bị giảm một nửa (khoảng 4 năm/lần), làm chậm tốc độ phát hành coin mới.

Layer 2

Layer 2 là các mạng xây trên nền một blockchain gốc (Layer 1) nhằm tăng tốc độ và giảm phí giao dịch, trong khi kế thừa bảo mật của mạng gốc.

Meme coin

Meme coin là các đồng crypto lấy cảm hứng từ trào lưu internet, giá chủ yếu do tâm lý cộng đồng dẫn dắt — rủi ro rất cao.

Stablecoin

Stablecoin là đồng crypto có giá được neo ổn định vào một tài sản khác (thường là USD), ví dụ 1 stablecoin ≈ 1 USD.

Token

Token là tài sản số phát hành trên một blockchain có sẵn (như Ethereum), khác với 'coin' vốn có blockchain riêng.

Private key (Khóa riêng tư)

Private key là chuỗi bí mật chứng minh quyền sở hữu và cho phép chi tiêu crypto trong một địa chỉ ví.

Rug pull (Lừa đảo rút thảm)

Rug pull là hình thức lừa đảo khi đội ngũ dự án đột ngột rút hết thanh khoản hoặc bỏ trốn, khiến token về gần 0.

Seed phrase (Cụm từ khôi phục)

Seed phrase là dãy 12–24 từ dùng để khôi phục ví crypto. Ai có seed phrase là có toàn quyền với tài sản trong ví.

Ví crypto (Wallet)

Ví crypto là công cụ giúp bạn lưu trữ, gửi và nhận tài sản số. Ví không giữ 'coin', mà giữ khóa (key) chứng minh quyền sở hữu của bạn.

Ví lạnh (Hardware wallet)

Ví lạnh là thiết bị lưu trữ khóa crypto ngoại tuyến (offline), giúp bảo vệ tài sản khỏi hacker trên mạng — phù hợp cho số tiền lớn.

DCA (Trung bình giá)

DCA là chiến lược chia nhỏ vốn để mua đều đặn theo thời gian, giúp giảm rủi ro mua trúng đỉnh và loại bỏ yếu tố cảm xúc.

Đòn bẩy (Leverage)

Đòn bẩy cho phép giao dịch với số tiền lớn hơn vốn thực có, khuếch đại cả lợi nhuận lẫn thua lỗ — rủi ro rất cao.

KYC (Xác minh danh tính)

KYC (Know Your Customer) là quy trình xác minh danh tính người dùng mà các sàn crypto yêu cầu để tuân thủ quy định chống rửa tiền.

Long & Short

Long là đặt cược giá tăng; Short là đặt cược giá giảm. Cả hai thường dùng với đòn bẩy trên thị trường phái sinh.

P2P (Giao dịch ngang hàng)

P2P (peer-to-peer) là hình thức mua bán crypto trực tiếp giữa người với người, thường qua nền tảng trung gian giữ tài sản đảm bảo.

Sàn giao dịch (Exchange)

Sàn giao dịch là nền tảng cho phép mua, bán, trao đổi crypto. Có sàn tập trung (CEX) và sàn phi tập trung (DEX).

Thanh khoản (Liquidity)

Thanh khoản là khả năng mua/bán một tài sản nhanh mà không làm giá biến động nhiều. Thanh khoản càng cao, giao dịch càng dễ và ít trượt giá.

Thanh lý (Liquidation)

Thanh lý xảy ra khi vị thế đòn bẩy của nhà giao dịch bị đóng cưỡng bức do thua lỗ chạm ngưỡng — thường gây ra các cú biến động giá mạnh.

ATH (Đỉnh lịch sử)

ATH (All-Time High) là mức giá cao nhất mọi thời đại mà một coin từng đạt được. Ngược lại là ATL (đáy lịch sử).

Biến động (Volatility)

Biến động đo mức độ dao động giá của một tài sản. Crypto có biến động rất cao — cơ hội lớn đi kèm rủi ro lớn.

Dominance (Tỷ trọng)

Dominance là tỷ lệ vốn hóa của một coin (thường là BTC) so với tổng vốn hóa toàn thị trường, cho biết dòng tiền đang nghiêng về đâu.

Đường trung bình động (MA)

Đường trung bình động (MA) làm mượt biến động giá theo thời gian, giúp nhận diện xu hướng chung dễ hơn.

Hỗ trợ & Kháng cự

Hỗ trợ là vùng giá thường bật tăng trở lại; kháng cự là vùng giá thường bị đẩy xuống. Đây là các mốc quan trọng để lên kế hoạch giao dịch.

RSI (Chỉ số sức mạnh tương đối)

RSI là chỉ báo đo đà tăng/giảm của giá trên thang 0–100, giúp nhận biết vùng quá mua (>70) và quá bán (<30).

Volume (Khối lượng giao dịch)

Volume là tổng giá trị crypto được mua bán trong một khoảng thời gian, thể hiện mức độ sôi động và độ tin cậy của một biến động giá.

Vốn hóa thị trường (Market cap)

Vốn hóa thị trường là tổng giá trị của một đồng coin (giá × nguồn cung lưu hành), dùng để so sánh quy mô giữa các coin.

Airdrop

Airdrop là việc dự án phát token miễn phí cho cộng đồng, thường để thưởng người dùng sớm hoặc quảng bá dự án.

DeFi (Tài chính phi tập trung)

DeFi là hệ sinh thái dịch vụ tài chính (vay, cho vay, giao dịch, lãi suất) vận hành trên blockchain, không cần ngân hàng trung gian.

Gas fee (Phí giao dịch)

Gas fee là phí trả cho mạng blockchain để xử lý giao dịch. Phí cao/thấp tùy mức độ tắc nghẽn của mạng.

NFT (Tài sản không thể thay thế)

NFT là loại token đại diện cho một tài sản số độc nhất (tranh, vật phẩm game, sưu tầm...), không thể thay thế 1-đổi-1 như tiền.

Smart contract (Hợp đồng thông minh)

Smart contract là đoạn mã tự động thực thi trên blockchain khi thỏa điều kiện định trước, không cần bên trung gian.

Staking

Staking là khóa coin để giúp vận hành/bảo mật một blockchain và nhận phần thưởng, tương tự lãi suất khi gửi tài sản.

TVL (Tổng giá trị khóa)

TVL (Total Value Locked) là tổng giá trị tài sản đang được khóa trong các ứng dụng của một mạng/giao thức DeFi.

Bull market & Bear market

Bull market (thị trường bò) là giai đoạn giá tăng dài hạn và lạc quan; Bear market (thị trường gấu) là giai đoạn giá giảm kéo dài và bi quan.

FOMO (Sợ bỏ lỡ)

FOMO (Fear Of Missing Out) là tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội, khiến nhà đầu tư mua đuổi ở vùng giá cao theo cảm xúc.

FUD (Sợ hãi, nghi ngờ)

FUD (Fear, Uncertainty, Doubt) là tâm lý hoặc thông tin gieo rắc sợ hãi, nghi ngờ, khiến nhà đầu tư hoảng loạn bán tháo.

HODL (Nắm giữ dài hạn)

HODL là chiến lược nắm giữ crypto dài hạn bất chấp biến động, thay vì mua bán liên tục theo tin tức ngắn hạn.

Whale (Cá voi)

Whale (cá voi) là cá nhân/tổ chức nắm giữ lượng crypto rất lớn, đủ để tác động tới giá khi mua bán.